Jak chronić pieniądze przed... samym sobą? Logiczna zaleta „zamrożonych” oszczędności

Dlaczego tak łatwo dajemy się skusić na nieplanowane zakupy?

Szeroka dostępność produktów, szybkie płatności czy wszechobecne reklamy z promocjami sprawiają, że coraz łatwiej kupić coś pod wpływem impulsu. Decyzja często zapada spontanicznie, zanim zdążysz ocenić, czy dany produkt jest ci rzeczywiście potrzebny.

Nieplanowanym wydatkom sprzyjają najczęściej:

• zakupy, które można zrobić kilkoma kliknięciami,
• płatności telefonem,
• komunikaty o ostatnich sztukach i promocje ograniczone czasowo,
• darmowa przesyłka powyżej konkretnej kwoty (aby spełnić ten warunek, odruchowo dokładasz rzeczy do koszyka).

Jak impulsywne zakupy wpływają na domowy budżet?

Zakupy dokonywane pod wpływem chwili uszczuplają budżet przeznaczony na bieżące wydatki, a co za tym idzie – prędzej czy później – mogą zmusić cię do sięgnięcia po oszczędności. O ile jeden dodatkowy wydatek przejdzie bez echa, o tyle kilka nieplanowanych zakupów w ciągu miesiąca może sprawić, że w budżecie zabraknie środków na rachunki, żywność czy paliwo.

Nieplanowane zakupy wpływają więc nie tylko na bieżący budżet, ale również na twoje przyszłe plany. Im częściej naruszasz zgromadzone oszczędności, tym bardziej oddalasz się od założonego celu finansowego i dłużej musisz na niego odkładać.

Jak chronić oszczędności przed impulsywnymi wydatkami?

Przed impulsywnymi zakupami może ochronić cię prosta zasada: odczekaj kilka godzin i dopiero wtedy oceń, czy nadal potrzebujesz danej rzeczy. Taka przerwa pozwala „na chłodno” spojrzeć na wydatek. Jednak ta metoda nie zawsze wystarcza, ponieważ chęć zakupu może być silniejsza niż rozsądek.

To główny powód, dla którego nie warto polegać wyłącznie na silnej woli. Lepiej podzielić pieniądze i ulokować je w różnych produktach oszczędnościowych dopasowanych do poszczególnych celów:

• Część środków powinna pozostać dostępna na nagłe potrzeby – tak, aby łatwo można było po nie sięgnąć, na przykład w razie awarii sprzętu AGD.
• Pieniądze służące jako poduszka finansowa lub odkładane z myślą o dalszej przyszłości najlepiej „zamrozić” – gdy nie będą łatwo dostępne, trudniej przeznaczyć je na zakup pod wpływem chwili.

„Zamrożenie” oszczędności – pieniądze, których nie widać

Oszczędności zgromadzone z myślą o celach do zrealizowania w przyszłości nie powinny być w zasięgu ręki. Im rzadziej je widzisz, tym trudniej jest po nie sięgnąć pod wpływem chwili i tym większa szansa, że rzeczywiście posłużą do realizacji planu.

Taką funkcję może pełnić lokata długoterminowa – wpłacasz określoną kwotę na okres dłuższy niż 12 miesięcy i w ten sposób „zamrażasz” te środki. Oczywiście wcześniejsze wycofanie pieniędzy jest możliwe, ale często oznacza utratę części lub całości naliczonych odsetek. Takie ograniczenie, choć na pierwszy rzut oka wydaje się wadą, tak naprawdę stanowi dodatkową barierę przed impulsywnymi wydatkami.

Dlaczego ograniczony dostęp do środków pomaga je chronić?

Perspektywa utraty odsetek sprawia, że przed zerwaniem lokaty musisz ponownie zastanowić się nad planowanymi zakupami. Zamiast natychmiast przelać pieniądze, oceniasz, czy dana rzecz jest ważniejsza niż cel, na który odkładasz.

Lokata długoterminowa:

• oddziela oszczędności od pieniędzy przeznaczonych na codzienne wydatki,
• ogranicza możliwość wydania ich pod wpływem chwili,
• nadaje oszczędzaniu konkretne ramy czasowe,
• motywuje do pozostawienia kapitału do końca umowy,
• pozwala z góry poznać zasady naliczania odsetek.

Lokata długoterminowa – o czym trzeba pamiętać przed jej założeniem?

Przed założeniem lokaty długoterminowej ustal przede wszystkim, jaką kwotę chcesz lub możesz na nią przeznaczyć. Miej na uwadze fakt, że pieniądze powinny pozostać na lokacie do ustalonego terminu – nie ma więc sensu przeznaczać na nią środków potrzebnych do pokrywania bieżących lub nagłych wydatków.

Decydując się na lokatę długoterminową, weź pod uwagę:

• okres trwania lokaty – dopasuj go do swoich potrzeb oraz czasu, na jaki chcesz „zamrozić” wpłacone pieniądze,
• oprocentowanie – im wyższe, tym wyższe będą odsetki; w przypadku oprocentowania stałego szacowaną wysokość odsetek poznasz już w momencie podpisywania umowy,
• minimalną i maksymalną wpłatę – te limity mogą różnić się w zależności od oferty,
• zasady zerwania lokaty przed okresem zapadalności – sprawdź, czy i jaka część naliczonych odsetek zostanie wypłacona,
• sposób wypłaty kapitału i odsetek – upewnij się, czy lokata odnawia się automatycznie.

Ciekawą opcją jest możliwość rozdzielenia oszczędności między kilka lokat – tak działa Lokata Standard dostępna w ofercie Toyota Bank. Na jedną lokatę możesz wpłacić od 2 000 zł do 100 000 zł, i jednocześnie możesz założyć ich nawet 10.

Przykład: Zamiast wpłacać 60 000 zł na jedną lokatę, możesz podzielić tę kwotę na trzy lokaty po 20 000 zł. Jeśli pojawi się ważny wydatek, zerwiesz tylko jedną z nich, a środki zgromadzone na pozostałych lokatach nadal będą pracować na ustalonych wcześniej warunkach.

Jeśli masz skłonność do dokonywania impulsywnych zakupów lokata długoterminowa może być narzędziem służącym ochronie oszczędności przed zachciankami. Kiedy masz ograniczony dostęp do pieniędzy, zyskujesz więcej czasu na przemyślenie decyzji.